Lễ Vu Lan báo hiếu: ý nghĩa, bông hồng cài áo và cách tham gia

Vu Lan là gì, diễn ra khi nào?

Vu Lan là cách đọc rút gọn của “Vu Lan Bồn”, tên một bản kinh nói về việc báo hiếu. Đây là một trong những ngày lễ lớn của Phật giáo Việt Nam, tổ chức vào ngày rằm tháng Bảy âm lịch. Rằm tháng Bảy cũng là ngày kết thúc ba tháng an cư kiết hạ của chư Tăng.

Ngày dương lịch của rằm tháng Bảy thay đổi mỗi năm, bạn tra lịch âm hoặc hỏi chùa gần nhà để biết ngày chính xác. Nhiều chùa tổ chức lễ trong cả tuần quanh ngày rằm.

Sự tích Mục Kiền Liên cứu mẹ

Theo Kinh Vu Lan Bồn, ngài Mục Kiền Liên, một đại đệ tử của Đức Phật, thương nhớ mẹ nên dùng thần thông tìm mẹ và thấy bà chịu khổ nơi cõi ngạ quỷ. Ngài thưa hỏi Đức Phật cách cứu mẹ. Đức Phật dạy rằng sức một người khó cứu nổi, cần nhờ lòng thành của đại chúng chư Tăng sau ba tháng an cư, vào ngày rằm tháng Bảy; nhờ đó mẹ ngài được thoát khổ.

Câu chuyện được kể lại hằng năm như một lời nhắc về hiếu hạnh: biết ơn cha mẹ, và mở rộng tấm lòng ấy ra với người khác.

Bông hồng cài áo

Nghi thức cài hoa hồng lên áo trong mùa Vu Lan là nét đẹp văn hóa mới hơn nhiều so với sự tích trong kinh. Theo nhiều nguồn, nó lan rộng ở Việt Nam từ thập niên 1960, sau bài viết “Bông hồng cài áo” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh.

Cách làm phổ biến là người còn cả cha lẫn mẹ cài hoa hồng đỏ, người còn một trong hai cài hoa hồng nhạt hơn, và người đã mất cả cha lẫn mẹ cài hoa trắng. Ý chính là biết ơn người còn, nhớ người đã khuất. Nghi thức này không nằm trong kinh điển và tùy từng chùa có cài hay không.

Báo hiếu bằng những việc thiết thực

Cốt lõi của Vu Lan là hiếu hạnh, và hiếu hạnh thể hiện trong việc nhỏ hằng ngày hơn là trong nghi thức lớn.

• Về thăm hoặc gọi điện hỏi han cha mẹ, lắng nghe mà không vội.
• Cùng ăn một bữa cơm, giúp cha mẹ việc nhà, nhắc nhở và chăm sóc sức khỏe.
• Với cha mẹ đã khuất: nhớ ơn, sống tử tế, làm một việc thiện và hồi hướng lòng lành.
• Giúp đỡ người khó khăn quanh mình, như cách mở rộng lòng hiếu ra ngoài gia đình.
• Giữ gìn lời nói, việc làm để cha mẹ yên lòng.

Cách tham gia Vu Lan tại chùa, tại nhà và trực tuyến

Tại chùa, bạn có thể dự lễ, nghe pháp, tụng kinh cùng đại chúng và làm công quả; nên hỏi lịch cụ thể của ngôi chùa gần nhà vì mỗi nơi tổ chức khác nhau. Tại nhà, bạn có thể lễ Phật, đọc kinh, thăm hỏi cha mẹ và làm việc thiện; xem cách lễ Phật đơn giản ở chuasen.com/cach-le-phat-tai-nha/.

Nếu ở xa, nhiều chùa phát trực tuyến buổi lễ để bạn xem cùng. Trong Chùa Sen, bạn có thể thắp hương, lạy Phật, niệm Phật, tụng kinh (xem chuasen.com/kinh/) hoặc ngồi thiền rồi hồi hướng. Chùa Sen là chỗ thực hành cá nhân, không tổ chức lễ cài hoa và không thay việc về bên cha mẹ hay đến chùa thật.